Paleogeografische kaarten

paleogeografische kaart van Nederland 2750 v.Chr.

Deze paleogeografische kaarten maken inzichtelijk hoe het Nederlandse landschap er gedurende de laatste 10.000 jaar heeft uitgezien.

Paleogeografische kaarten geven een oude geografische situatie weer. Het zijn momentopnames; ze laten zien hoe op een bepaald moment het landschap van Nederland er waarschijnlijk uitzag. Deze reconstructie is gebaseerd op de analyse en interpretatie van tienduizenden grondboringen, onderzoek naar de vorming en ouderdom van geologische afzettingen in de bodem en archeologische informatie. De kaarten tonen het verloop van natuurlijke processen zoals de relatieve stijging van de zeespiegel, de veranderende loop van de rivieren en de vorming van grote veenvlaktes. Deze natuurlijke ontwikkelingen – samen met de manier waarop de mens in het landschap heeft ingegrepen – maken duidelijk hoe het Nederlandse landschap van gedaante is veranderd en langzaam de vorm heeft gekregen zoals we het nu kennen. De 12 kaarten uit de Atlas van Nederland in het Holoceen (2011) zijn recentelijk vernieuwd door P. Vos en S. de Vries (Deltares): 2e generatie paleogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0).

5 tijd-diepteprofielen

In aanvulling op de paleogeografische kaarten van Nederland zijn 5 tijd-diepteprofielen aan de kust van Nederland beschikbaar. Zo wordt inzichtelijk op welke diepte archeologisch erfgoed uit verschillende archeologische tijdperioden in de kustregio’s aanwezig kan zijn. De tijd-diepteprofielen zijn in pdf-formaat beschikbaar. Bij de nieuwe profielen hoort een korte toelichting van de werkwijze waarop de profielen zijn gemaakt. De tijd-diepteprofielen van Friesland, Groningen, Noord-Holland, Zeeland en Zuid-Holland.

Wat levert het op

De natuur en de mens spelen een centrale rol in de verandering van het landschap. Deze paleogeografische kaarten laten zien op welke manier mensen met hun omgeving omgingen in een bepaalde periode uit de geschiedenis. Daarbij vormt de set kaarten een informatiebron bij de samenstelling van verwachtingskaarten. De kaarten geven op een landelijk schaal informatie over welke delen van het landschap bewoonbaar waren en welke delen hiervoor minder geschikt waren. Op basis van deze landelijke kaarten kunnen regionale verfijningen gemaakt worden. Daarnaast kan lokale informatie over de bewoningsgeschiedenis en landschapsontwikkeling gekoppeld worden aan het grote landschappelijke kader dat deze kaarten bieden.

Gebruik van de kaarten

Deze kaarten zijn voor de archeologische professional en andere geïnteresseerden. De kaarten zijn in jpg, pdf en GIS verkrijgbaar en in een zip-bestand hieronder te downloaden. De pdf-bestanden van de kaarten zijn voor snel gebruik los toegevoegd.

Verantwoording

Bij de bestanden hoort een wetenschappelijke toelichting/verantwoording (in het Engels). Hierin is uitgelegd hoe de kaarten tot stand zijn gekomen, zoals welke bronnen zijn gebruikt en de keuzes die gemaakt zijn, en op welke wijze ze in onderzoek gebruikt kunnen worden. Deze verantwoording is belangrijk om de kaarten goed te kunnen gebruiken. De verantwoording is hieronder te downloaden als pdf-bestand.

Bronvermelding

Bij gebruik van de digitale bestanden (jpg, pdf of GIS) dient u de volgende bronvermelding te plaatsen:

  • Vos, P. & S. de Vries 2013: 2e generatie palaeogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0). Deltares, Utrecht. Op [datum] gedownload van www.archeologieinnederland.nl.

Verwijst u naar de toelichting op de kaarten, dan dient u onderstaande bronvermelding te plaatsen:

  • Vos, P. : in prep: Palaeogeographical maps of the Netherlands, Chapter 2: Compilation of the Holocene palaeogeographical maps of the Netherlands. Utrecht. Op [datum] gedownload van www.archeologieinnederland.nl.

Door wie

Deze set kaarten is onderdeel van het programma Kenniskaart archeologie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Binnen dit project wordt een begin gemaakt met archeologische verwachtingskaarten in lagen. Het streven is om op deze kaarten archeologische resten in de Nederlandse bodem uit te splitsen naar periode en diepte. De verbeterde paleogeografische kaarten zijn één van de bronnen die voor Verwachtingen in lagen gebruikt gaan worden. Ze zijn vervaardigd door P. Vos en S. de Vries van Deltares.

Download de kaarten